Cắt tóc hiến ở Đắk Lắk: Liệu có ‘mất lộc’ như lời đồn bảo? – Góc nhìn từ già làng Ê Đê

Cắt tóc hiến ở Đắk Lắk không chỉ là câu chuyện làm đẹp hay thiện nguyện, mà đôi khi còn gắn với những quan niệm rất lâu đời về mái tóc, vận may và cái gọi là “lộc”. Có người đã nuôi tóc suốt nhiều năm nhưng vẫn chần chừ trước ngày cắt chỉ vì nghe người lớn nói rằng phụ nữ cắt tóc dài sẽ dễ “mất lộc” hoặc “không còn may mắn như trước”.

Ở nhiều vùng tại Tây Nguyên, mái tóc từ lâu không đơn thuần chỉ là ngoại hình. Với thế hệ trước, tóc dài thường gắn với nét đẹp của người phụ nữ, với sự trưởng thành hoặc đôi khi là một điều gì đó thuộc về tinh thần. Chính vì vậy, chuyện cắt đi mái tóc đã gắn bó nhiều năm đôi lúc khiến người lớn cảm thấy tiếc nhiều hơn người trẻ nghĩ.

Nhưng điều thú vị là cũng tại Đắk Lắk, nhiều già làng Ê Đê lại nhìn câu chuyện hiến tóc theo một cách rất khác. Với họ, điều quyết định một người có “lộc” hay không đôi khi không nằm ở mái tóc dài hay ngắn, mà nằm ở cách người đó sống với mọi người xung quanh.

Quan niệm “cắt tóc sẽ mất lộc” ở Tây Nguyên bắt đầu từ đâu?

Trong nhiều gia đình tại Tây Nguyên, mái tóc dài thường được xem là một phần gắn với nét duyên của người phụ nữ. Ngày trước, phụ nữ Ê Đê thường để tóc dài tự nhiên và ít cắt ngắn như bây giờ. Mái tóc không chỉ là chuyện ngoại hình mà còn mang theo nét truyền thống và cảm giác quen thuộc của nhiều thế hệ.

Chính vì vậy, việc cắt đi mái tóc đã nuôi suốt nhiều năm đôi lúc khiến người lớn cảm thấy như vừa bỏ đi một điều gì đó rất thân thuộc. Từ đó mới dần xuất hiện những quan niệm như:

• “Tóc dài là lộc của con gái”
• “Đừng cắt tóc nhiều quá”
• “Cắt tóc dễ mất vía”
• “Tóc càng dài thì càng có lộc”

Không phải ai cũng tin tuyệt đối, nhưng những câu nói ấy vẫn ảnh hưởng khá nhiều đến suy nghĩ của người trẻ, đặc biệt trước thời điểm họ quyết định hiến tóc. Có người kể rằng trước ngày cắt tóc, mẹ vẫn hỏi lại rất nhiều lần xem đã chắc chắn chưa. Có người thì bị bà nội tiếc mái tóc vì nghĩ nuôi được tóc dài đẹp như vậy không dễ.

Những phản ứng ấy thật ra không xuất phát từ việc phản đối thiện nguyện, mà chủ yếu đến từ cách thế hệ trước nhìn mái tóc với nhiều ý nghĩa hơn chuyện làm đẹp đơn thuần. Tuy nhiên, khi trò chuyện với một vài già làng Ê Đê lớn tuổi, nhiều người lại có góc nhìn khá nhẹ nhàng. Có già làng từng nói đại ý rằng người sống tốt với người khác thì không sợ mất lộc. Với họ, điều quan trọng không nằm ở tóc dài hay tóc ngắn, mà nằm ở cái bụng của một người có tử tế hay không.

Trong suy nghĩ của nhiều người ở buôn làng, việc giúp đỡ người khác luôn là điều đáng quý. Nếu mái tóc mình giữ suốt vài năm có thể giúp một người bệnh cảm thấy tự tin hơn, thì đó không phải điều xui rủi. Ngược lại, nhiều người còn xem đó là chuyện đẹp vì mình đã biết nghĩ cho người khác.

Vì sao nhiều người trẻ ở Đắk Lắk vẫn quyết định nuôi tóc để hiến?

Nếu trước đây nhiều người chỉ xem tóc là chuyện ngoại hình hoặc thời trang, thì hiện tại không ít bạn trẻ lại xem việc nuôi tóc như một hành trình có ý nghĩa hơn. Có người bắt đầu nuôi tóc sau khi đọc được một câu chuyện về bệnh nhi ung thư. Có người từng chứng kiến người thân điều trị bệnh nên hiểu cảm giác mất tóc ảnh hưởng đến tinh thần nhiều thế nào.

Nhiều hành trình hiến tóc thật ra bắt đầu rất bình thường:

• Muốn giữ tóc thêm một chút
• Từng xem một câu chuyện nào đó
• Không muốn cắt tóc chỉ để đổi kiểu
• Muốn làm điều gì đó ý nghĩa hơn cho người khác

Rồi từ “thêm một chút” ấy, mái tóc dần dài qua từng năm lúc nào không hay.

Ở Đắk Lắk, việc nuôi tóc dài thực tế cũng không dễ như nhiều người nghĩ. Khí hậu nhiều nắng gió khiến tóc dễ khô và chẻ ngọn hơn. Những người thường xuyên chạy xe ngoài đường còn phải chăm tóc kỹ hơn để giữ được độ dài ổn định. Có người từng định cắt tóc ngắn rất nhiều lần. Nhất là vào mùa nắng, tóc dài vừa nóng vừa khó chăm. Những hôm chạy xe ngoài đường lâu, tóc rối và khô phần ngọn thấy rõ. Có lúc đứng trước gương, họ cũng từng nghĩ hay là cắt ngắn cho nhẹ đầu một chút.

Nhưng rồi cuối cùng vẫn tiếp tục nuôi vì nghĩ rằng biết đâu mái tóc ấy sau này sẽ giúp ai đó vui hơn một chút. Điều thú vị là rất nhiều người trước ngày cắt tóc vẫn thật sự lo về chuyện “mất lộc”, dù ít khi nói ra. Có người sợ sau khi cắt tóc công việc không còn thuận lợi nữa. Có người lại thấy bất an chỉ vì đã nghe những quan niệm ấy từ nhỏ nên trong lòng vẫn còn chút do dự. Nhưng sau cùng, đa số vẫn quyết định cắt tóc vì cảm thấy việc mình làm có ý nghĩa hơn nỗi sợ ấy.

Sau khi hiến tóc, nhiều người lại thấy nhẹ lòng hơn

Điều khá giống nhau ở nhiều người sau khi hiến tóc là họ thường nhớ cảm giác nhẹ lòng nhiều hơn cảm giác tiếc. Có người nhớ khoảnh khắc nhìn phần tóc được buộc gọn đặt trên bàn. Có người lại nhớ cảm giác hồi hộp lúc lọn tóc đầu tiên được cắt xuống.

Cũng có người im lặng rất lâu sau khi cắt, như thể mình vừa khép lại một điều đã gắn bó với bản thân suốt nhiều năm. Nhưng rất ít người thật sự cảm thấy mình “mất đi” điều gì đó sau quyết định ấy. Ngược lại, nhiều người lại thấy vui vì cuối cùng mình cũng làm được điều đã nghĩ tới từ rất lâu.

Một điều khác cũng khiến nhiều người ở Tây Nguyên chần chừ trước khi hiến tóc là họ thường tự ti vì tóc mình không quá mềm mượt. Nắng nhiều khiến tóc dễ khô hơn, gió mạnh làm tóc dễ rối và chẻ ngọn hơn.

Nhưng trong thực tế ngành tóc, tóc khô do khí hậu và tóc hư tổn nặng bởi hóa chất là hai chuyện rất khác nhau. Nhiều mái tóc ở vùng Tây Nguyên dù hơi khô phần ngọn nhưng phần thân tóc vẫn khá chắc và khỏe.

Thông thường, những mái tóc vẫn được đánh giá khá ổn nếu:

• Phần thân tóc còn chắc
• Tóc chưa đứt gãy quá nhiều
• Chỉ khô nhẹ ở phần ngọn
• Ít chịu hóa chất mạnh liên tục

Đó cũng là lý do nhiều người sau khi tìm hiểu kỹ hơn mới nhận ra mái tóc của mình thực tế vẫn phù hợp hơn họ nghĩ.

Những năm gần đây, việc hiến tóc dần được nhiều người trẻ quan tâm hơn, không chỉ ở thành phố mà cả tại các tỉnh vùng cao. Không còn đơn thuần là chuyện thay đổi kiểu tóc hay làm đẹp, nhiều người bắt đầu xem việc nuôi tóc như một hành trình có ý nghĩa hơn trước. Có những mái tóc được giữ suốt vài năm chỉ để chờ một ngày được cắt đi và gửi tặng cho một người xa lạ chưa từng gặp mặt.

Điều còn lại sau cùng thường không phải là “mất lộc”

Sau cùng, điều khiến nhiều người nhớ nhất thường không phải mái tóc mình đã dài bao nhiêu, mà là cảm giác mình vừa làm được một điều gì đó tử tế cho người khác. Có người sau khi cắt tóc mới nhận ra thứ mình tiếc không phải mái tóc, mà là quãng thời gian đã gắn bó với nó suốt nhiều năm. Nhưng chính vì khoảng thời gian ấy có ý nghĩa nên khoảnh khắc cắt tóc đi để sẻ chia lại càng trở nên đặc biệt hơn.

Có lẽ cũng vì vậy mà với nhiều người, “lộc” không nằm ở việc giữ mái tóc thật dài, mà nằm ở cảm giác nhẹ lòng sau khi biết mình đã sẻ chia được điều gì đó từ chính mái tóc mình từng nâng niu suốt nhiều năm. Một mái tóc được nuôi bằng sự kiên trì, vượt qua những ngày nắng gió của Tây Nguyên rồi được cắt đi để gửi tặng cho bệnh nhân ung thư, tự bản thân nó đã là một điều rất đẹp rồi.

Quan niệm “cắt tóc sẽ mất lộc” vẫn tồn tại ở nhiều nơi tại Đắk Lắk, đặc biệt trong suy nghĩ của các thế hệ lớn tuổi. Nhưng với nhiều già làng Ê Đê, điều quyết định một người có “lộc” hay không lại nằm ở cách họ sống và đối đãi với người khác. Một mái tóc được nuôi suốt nhiều năm rồi cắt đi để sẻ chia với bệnh nhân ung thư không phải điều mang đến xui rủi. Với nhiều người, đó thậm chí còn là một điều đẹp và đáng trân trọng.

Nếu bạn cũng đang nuôi tóc và còn nhiều băn khoăn trước khi quyết định hiến tóc ở Đắk Lắk, Hiến tóc My Hair có thể chia sẻ thêm thông tin để bạn hiểu rõ hơn và lựa chọn theo cách khiến bản thân thấy nhẹ lòng nhất.